arama

Türk Ticaret Kanunu’nda Yer Alan Teslim Klozları

  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • Oyla
    Loading...

A. 6762 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’na göre FOB satış

Uluslararası ticarette gemi güvertesinde teslim manasına gelen FOB (Free on Board) satışlar 6762 sayılı kanunun TTK.1138.maddesinde düzenlenmiştir. Madde gerekçesinde de aynen ifade edildiği gibi maddenin hazırlanmasında ICC’nin uluslararası ticari teamül kuralları dikkate alınmış olup madde ICC tarafından hazırlanan 560 sayılı broşürdeki FOB satışlarla uyum içindedir.

Bu satışlarda malları alıcıya gönderme borcu satıcıdadır ve gönderme masraflarına satıcı katlanacaktır. Konişmento masraflarıyla, navlun bedelini satıcı ödeyecektir(TTK.M.1138/III).

FOB satışları diğer satışlardan ayıran en önemli özelliği mesafe satışı niteliğinde olmasıdır.

Hasar riski bu tip satışlarda mallar geminin küpeştesini geçtiği anda alıcıya intikal eder (TTK.M.1138/II). Bu niteliğiyle FOB satışlar, hasar riskinin sözleşmenin yapılması ile alıcıya geçişi düzenleyen BK m.183/I hükmüne istisna teşkil eder. Hasar riskinin alıcıya geçmesi için alıcının da kendisine ait yükümlülükleri yerine getirmesi gereklidir. Bu yükümlülüklerin başında alıcının gemiyi zamanında limanda hazır bulundurması, taşıma sözleşmesi yapması ve bu konuda satıcıyı bilgilendirmesi gerekmektedir. Bu yükümlülüğünü yerine getirmemesi alacaklının temerrüde düştüğü manasına gelecektir ki, bu durumda hasar riski malların hazır edildiği andan itibaren alıcıya geçecektir.

B. 6762 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’na göre CIF satış

TTK M. 11392da düzenlenen bu satışlar “Bir malın muayyen bir yere taşınması için gemiye yükletilmesi şartıyla mal değerinden ve satıcı tarafından ödenecek sigorta ücretiyle navlundan ibaret maktu bir bedel karşılığında yapılan satışa “sif” satış denir” şeklinde tanımlanmıştır. Her ne kadar bu tanım uluslararası ticarette kullanılan CIF satışlara ana hatları itibariyle uygun olsa da çok genel ve kapalı bir tarif olduğu için uygulamada tereddütlere yol açmaktadır.

Kanunda geçtiği şekilde “SİF” satışlarda, taşıma sözleşmesi yapma, taşıma ücretini ödeme ve malların sigortalatılması masraflarına satıcının katlanması gerekir. Bu satılarda da akdin ifa yeri yükleme limanıdır. Ancak malların mülkiyetinin alıcıya geçmesi için malları temsil eden konişmentonun alıcıya ciro ve teslim edilmesi gereklidir ( TTK m.1140/IV). Bu satışlarda da hasar riski malların gemi küpeştesini geçtiği andan itibaren alıcıya geçer (TTK m.1143).

C. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’na Göre FOB ve CIF Satış 

6762 sayılı TTK.’nda FOB ve CIF teslim klozları açıkça yer almakta iken, Tasarıda, 6762 sayılı Kanunun 25. maddesini karşılayan maddede değişiklik yapılmış ve “Sif satış ve diğer deniz aşırı satışlar” hakkındaki hükümleri saklı tutan (5) numaralı bent maddeye alınmamıştır.

Tasarı, 6762 sayılı Kanunun aksine, CIF ve FOB başta olmak üzere deniz aşırı satışlara, söz konusu hükümlerin 1940’lı yıllarda geçerli olan Incoterms hükümlerinden alınmış olması ve Incoterms’lerin devamlı değişmesi gerekçesiyle yer vermemiştir. Kaldı ki, bu tür satışlarda tarafların çoğu kez Incoterms’e gönderme yapmakta veya ondan ayrılan özel düzenlemeler getirmekte oldukları da gerekçede yer almaktadır.

Kanımca da Tasarıda benimsenen ve kabul edilen bu görüş Uluslararası Ticaretin sürekli olarak gelişmesi ve değişmesi ve ICC tarafından bu değişikliklerin düzenli olarak incelenmesi ve teslim klozlarının değişimlere göre revize edilmesi ancak kanunların değişimleri aynı hızla takip edememesi ve kanun hükümlerinin sıklıkla revize edilememesi sebepleriyle yerindedir.

Kaldı ki Incoterms ihtiyari kurallar olup taraflarca istendiği takdirde sözleşmelerde yer alabilmekte olup Türk Ticaret Kanunu içerisinde yer alması gerekli değildir.

 

Kaynak: Incoterms 2000-Incoterms 2010 değişiklikleri ve Türk Ticaret Hukuku’nda Incoterms | Sedef Burçin Kazma

 

etiketlerETİKETLER